đơn chủ

đơn chủ

Một con sán lá đơn chủ ký sinh trên da cá.

Định nghĩa
  1. Tính từ (chuyên ngành):
    • Tự chủ, đơn lẻ: "đơn chủ" chỉ trạng thái hoặc đặc điểm của một sinh vật, cơ quan, hoặc quá trình không phụ thuộc vào yếu tố khác, tồn tại và hoạt động độc lập.
    • Trong sinh học: "đơn chủ" mô tả một loài thực vật hoặc động vật có hoa đực và hoa cái trên cùng một cá thể (autoïque) hoặc ký sinh trùng chỉ sống trên một vật chủ duy nhất (monoxène).
    • Trong giải phẫu học: "đơn chủ" chỉ một cơ quan hoặc cấu trúc có nguồn gốc hoặc chức năng độc lập, không liên kết với cấu trúc khác.
Ví dụ sử dụng

  • Sinh học:

    • Loài nấm này là đơn chủ, chỉ ký sinh trên cây lúa. (Loài nấm này chỉ sống nhờ vào một vật chủ duy nhất là cây lúa.)
    • Hoa của cây bí ngô là đơn chủ, cả hoa đực và hoa cái đều mọc trên cùng một cây. (Cây bí ngô có hoa đực và hoa cái trên cùng một cá thể.)

  • Giải phẫu học:

    • Gan là một tạng đơn chủ trong cơ thể, không phụ thuộc vào tạng nào khác để thực hiện chức năng. (Gan hoạt động độc lập trong hệ thống cơ thể.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "đơn chủ ký sinh": chỉ một loài ký sinh trùng chỉ sống trên một loại vật chủ duy nhất.

    • Giun đũa là ký sinh trùng đơn chủ ở người. (Giun đũa chỉ sống ký sinh trên cơ thể người.)

  • "đơn chủ sinh sản": quá trình sinh sản chỉ cần một cá thể duy nhất.

    • Một số loài thực vật đơn chủ có thể tự thụ phấn. (Chúng tự thụ phấn mà không cần cá thể khác.)
Biến thể và từ gần giống

  • Đơn tính (tính từ): chỉ hoa hoặc cơ quan sinh dục chỉ có một giới tính (đực hoặc cái).

    • Hoa đơn tính chỉ có nhị hoặc nhụy. (Hoa có một loại cơ quan sinh dục duy nhất.)

  • Đa chủ (tính từ): chỉ ký sinh trùng có nhiều vật chủ — trái nghĩa với đơn chủ.

    • Sán lá gan là ký sinh trùng đa chủ, sống qua nhiều vật chủ trung gian. (Sán lá gan cần nhiều vật chủ để hoàn thành vòng đời.)
Từ đồng nghĩa
  • Độc lập: không phụ thuộc vào yếu tố khác.
  • Tự chủ: tự mình tồn tại hoặc hoạt động.
  • Đơn lẻ: chỉ có một, duy nhất.
Thành ngữ liên quan
  • Đơn chủ độc lập: nhấn mạnh tính tự chủ và không phụ thuộc.
    • Trong hệ sinh thái, loài đơn chủ độc lập thường dễ bị tổn thương nếu mất đi vật chủ. (Loài chỉ sống nhờ một vật chủ duy nhất sẽ gặp nguy hiểm nếu vật chủ biến mất.)

Từ chứa "đơn chủ"